Waarom jouw team totaal verziekt is

Het is niet gemakkelijk om het disfunctioneren van je team te duiden. Maar er is een belangrijk verschil tussen een team dat in problemen is en een totaal verziekt team.

Heb je je ooit afgevraagd of de groep mensen waarmee je werkt wel naar behoren functioneert? Als je dat nooit hebt gedaan heb je of oogkleppen op of ben je een nieuwkomer in het arbeidsproces. Het is namelijk een belangrijke vraag die je regelmatig moet stellen, omdat de problemen die het collectieve succes ondermijnen gewoonlijk klein beginnen, soms tussen mensen in het team of tussen het team en andere betrokkenen.

Van problematisch naar ziek

Het beantwoorden van die vraag is moeilijk. Als je elke dag in dezelfde omstandigheden werkt worden gewoonten en gedragspatronen onderdeel van je werkbeleving. De aard van de groep is moeilijk te onderscheiden als je er zelf deel van bent. Iemand vragen om een objectieve evaluatie van zijn of haar eigen werkgroep is als het vragen aan een vis om water te beschrijven.

Als je jezelf deze vraag stelt is het ook belangrijk te onthouden dat niet elk team met problemen disfunctioneel is. In feite heeft vrijwel elk team op enig moment zijn problemen. Deadlines worden niet gehaald, irritaties alom en er wordt naar elkaar gewezen. Soms ontwikkelen mensen slechte gewoonten in tijden van stress, bijvoorbeeld als er een groot project over de eindstreep moet worden getrokken. Maar gevoeligheden in een team komen op en verdwijnen in de meeste gevallen zonder dat daar een ingreep van hogerhand voor nodig is. Mensen van goede wil kunnen dergelijke zaken veelal zelf afhandelen.

Maar het komt voor dat een kwestie niet langer een vervelende last is maar een serieuze bedreiging wordt voor het team en mogelijk ook voor de organisatie als een geheel. Dat is het geval als een problematisch team doodziek wordt. En in tegenstelling tot een problematisch team is een ziek team niet in staat op eigen kracht te herstellen. Ze worden alleen maar zieker.

Maar wat is een ziek team precies? Een verziekt team is een team dat vastzit in een steeds harder draaiende spiraal van negatief gedrag, instelling en emotie. Wat een team ziek maakt is de zichzelf versterkende spiraal die de kern is van het disfunctioneren. In die spiraal veroorzaakt het tastbare negatieve gedrag van de teamleden (en mogelijk van managers) ontastbare, zeer sterke, negatieve emoties en aannames die op hun beurt weer nog meer negatief gedrag veroorzaken. Zonder ingrijpen van buitenaf kunnen dergelijke teams een kankercel worden in een organisatie.

De projectmanager…

Hier een versimpeld voorbeeld. Stel je eens voor dat een projectmanager altijd 15 minuten te laat komt op teambijeenkomsten. De eerste keer zal nauwelijks impact hebben, maar bij de vierde keer komt tijdens het wachten de stoom uit de oren van de andere teamleden. Ze voelen zich niet gerespecteerd en vinden dat de projectmanager blijkbaar zijn tijd belangrijker vindt dan de hunne. Als hij dan komt opdagen kunnen ze terugslaan door hem van incomplete of zelfs misleidende informatie te voorzien.

Al snel klopt er weinig van zijn rapportages aan de opdrachtgevers binnen de organisatie en hij krijgt het gevoel dat hij bewust voor gek wordt gezet. Hij besluit het team te micromanagen en wil elke actie controleren. Nu voelen de teamleden zich nog minder gerespecteerd en vertrouwd. En zo gaat het steeds verder mis. In tegenstelling tot een team in problemen, dat wel te maken heeft met negatief gedrag, negatieve emoties en negatieve aannames, maar (nog) niet terecht is gekomen in een zichzelf versterkende spiraal van negativiteit. En dat is het grootste verschil in deze twee soorten disfunctionerende teams.

Zieke teams zijn niet alleen een bedreiging voor zichzelf. Ze hebben de neiging hun ongenoegen te verspreiden buiten de groep. Mensen gaan elke dag naar huis met een verschrikkelijk gevoel over zichzelf, hun werk en hun organisatie. Omdat ze naar rechtvaardiging zoeken voor hun negatieve gevoelens praten ze met andere teams en afdelingen, en tijdens dat proces proberen ze anderen te overtuigen dat het allemaal werkelijk zo verschrikkelijk is als ze zelf denken. Daardoor kunnen dergelijke disfunctionele aannames zich verspreiden door de organisatie.

Daarom hebben zieke teams een behoedzame en doordachte interventie nodig van buitenstaanders. Simpele oplossingen hebben zelden nut. Het ontslag van een of twee boosdoeners lost het probleem niet op. Zelfs als de neergaande spiraal startte bij één aanwijsbare rotte appel is het niet meer bij die ene persoon gebleven. De negatieve houdingen en aannames zullen blijven doorgaan nadat de aanstichter is verdwenen.

Dus als je vermoedt dat jouw team verandert van problematisch naar ziek, moet je op zoek naar hulp van buitenaf, soms zelfs van buiten de organisatie. Het is niet het moment van afwachten hoe de zaken gaan lopen.

Paul Glen is de co-auteur van The Geek Leader's Handbook en werkt bij Leading Geeks, een adviesbureau dat organisaties wil helpen meer begrip te krijgen bij concreet denkende medewerkers voor de menselijke emotie.

Copyright © 2018 IDG Communications, Inc.

Learn how leading CIOs are reinventing IT. Download CIO's new Think Tank report today!