Spraakherkenning brengt toegankelijkheid publieke instanties naar hoger plan

Als landelijke, regionale of lokale overheid heb je een verplichting om te streven naar een zo goed mogelijke toegankelijkheid voor de burgers die binnen die domeinen vallen. De inhoud van raadsvergaderingen bij een gemeente is hier een goed voorbeeld van. Arbor Media, een partij gespecialiseerd in opname- en streamingdiensten, heeft hier samen met de start-up Scriptix sinds kort spraakherkenningssoftware voor beschikbaar, die zorgt voor ondertiteling bij vergaderingen. De gemeente Bodegraven-Reeuwijk maakt hier sinds kort gebruik van. Wij spraken met Hans Rijs, griffier bij die gemeente, en met Frans Olsthoorn van Scriptix.

bodegravenreeuwijk gemeenteraad
Gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Zeker sinds er enkele jaren geleden vanuit de EU een richtlijn kwam om publieke instanties toegankelijk te maken voor (in principe) iedereen, hebben we behoorlijk wat initiatieven voorbij zien komen. Deze initiatieven kunnen draaien om het toegankelijk maken van websites voor mensen met een visuele of andere beperking, iets waar we al eens met Siteimprove over gesproken hebben. Het kan ook gaan om het ontwikkelen van het opzetten van een centraal zaaksysteem waarop onder andere een portal voor de inwoners van een specifieke gemeente gebouwd wordt, zoals we eerder dit jaar hebben gehoord van Peter Manders, CIO bij de Gemeente Ede. Bij de gemeente Bodegraven-Reeuwijk komen we echter nog weer een andere insteek tegen, namelijk het toegankelijk maken van raadsvergaderingen voor de inwoners van de gemeente door te ondertitelen met spraakherkenning op basis van AI.

Bodegraven-Reeuwijk als digitale voorloper

Dat Bodegraven-Reeuwijk een van de eerste gemeenten is waar Arbor Media en Scriptix dit hebben uitgerold, is eigenlijk geen verrassing volgens Rijs, die al sinds 2003 in dit vak zit. Hij is daarnaast ook bestuurslid van de Vereniging van Griffiers, waar hij verantwoordelijk is voor communicatie en ICT. Sinds kort heeft hij ook een functie in de internationale griffiersvereniging (Institute of Municipal Clerks). Hij bestempelt zichzelf als iemand met een “innerlijke drive voor ICT, vooral om dat ondersteunend te laten zijn aan het politieke proces.” In Bodegraven-Reeuwijk is men al heel lang overtuigd van de meerwaarde van ‘digitaal’ voor het politieke proces. “We hebben hier de allereerste digitale raadsvergadering van Nederland gehouden,” geeft Rijs als voorbeeld. “We stemmen hier ook al heel lang digitaal en hebben veel processen geautomatiseerd. Onze workflow is  geautomatiseerd van DMS, raadsinformatiesysteem, vergadersoftware tot aan het archief,” vervolgt hij.

hans rijs Gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Hans Rijs, Griffier Gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Zo beschouwd is het dus zoals gezegd geen verrassing dat we met Rijs spreken over hoe men in Bodegraven-Reeuwijk de raadsvergadering ontsluit voor haar inwoners. “Als je het negatief stelt, kun je zeggen dat we een verplichting hebben om dit te doen,” geeft hij toe, maar zo wil hij het toch liever niet zien: “Ondertiteling biedt echt toegevoegde waarde voor het ontsluiten van politieke vergaderingen.” Hierbij wil Rijs er ook zeker op wijzen dat dit niet alleen gaat om voordelen voor inwoners. Ook het raadslid zelf heeft er veel baat bij. “Het eindproduct kun je ook inzetten om snel en eenvoudig terug te zoeken wat een raadslid precies heeft gezegd tijdens een vergadering,” geeft hij als voorbeeld hiervan.

Standaard lage foutmarge

Rijs heeft uiteraard wel zijn huiswerk gedaan alvorens tot de adoptie van de nieuwe tool over te stappen en is met name onder de indruk van de standaard zeer lage foutmarge van de dienst. “Waar grote partijen zoals Google zo’n 20 procent foutmarge hebben, is dat met de oplossing van Scriptix slechts 8 procent,” geeft hij aan. Dat is inderdaad een groot verschil, dat volgens Olsthoorn primair terug te voeren is op de dataset die is gebruikt om het model waar men bij Scriptix gebruik van maakt te trainen. “Google traint op andere data dan Scriptix,” legt hij uit. Voor Google is de niche waar Scriptix samen met Arbor Media in bezig is totaal niet interessant.

Die 8 procent foutmarge kan op termijn trouwens nog een stuk beter worden. Rijs wil het model samen met Arbor Media van een nog betere dataset gaan voorzien. Denk hierbij aan het herkennen van stemmen en bijvoorbeeld zeer specifieke termen (jargon) en namen voor de gemeente. Helemaal foutloos zal het wellicht nooit worden, maar er kan nog best een behoorlijke slag gemaakt worden op het gebied van de foutmarge, waardoor het eindproduct alleen maar beter wordt.

Veel potentie

Het inzetten van spraakherkenning (en de daaruit volgende ondertiteling), biedt uiteraard legio mogelijkheden voor de toekomst. De gemeente Bodegraven-Reeuwijk gebruikt het natuurlijk nog maar net, dus Rijs is op dit moment nog vooral erg blij met de implementatie van de nieuwe dienst. Toch heeft ook hij al eens zitten dagdromen over wat er nog meer mogelijk is. Hij denkt dan bijvoorbeeld aan het koppelen van systemen, zodat een motie die wordt uitgesproken door een raadslid achter de schermen meteen in het juiste format gegoten wordt.

Interpreteren van datgene wat er wordt besproken tijdens vergaderingen zou ook best een extra dienst kunnen zijn. Op deze manier kun je altijd de juiste boodschap overbrengen, ongeacht de complexiteit en het kennisniveau van de inwoners. Rijs wil dit overigens niet als eerste output uit de spraakherkenning hebben, dat zou niet correct zijn. Met andere woorden, het moet in eerste instantie waarheidsgetrouw zijn, dus een exacte weergave zijn van wat er daadwerkelijk gezegd is. Dat is voor de transparantie die je juist met een dienst zoals deze nastreeft, van cruciaal belang.

Als hij nog wat verder de toekomst inkijkt, wordt Rijs nog iets enthousiaster dan hij al was. “Hoe gaaf zou het zijn als het systeem zo intelligent is om toezeggingen van wethouders meteen in het systeem op te nemen, zodat er meteen op andere plekken in de gemeente mee aan de slag gegaan kan worden?” beschrijft hij een ideaal scenario. Heel erg gaaf en daarbij ook nog erg nuttig op het gebied van efficiënt werken, zouden wij als antwoord geven op deze retorische vraag. Zover zijn we nog niet, maar het is goed om te zien dat een publieke instelling zoals de gemeente Bodegraven-Reeuwijk serieus werk maakt van digitalisering. We zijn zeer benieuwd waar dit uiteindelijk nog meer toe zal leiden.

Copyright © 2020 IDG Communications, Inc.

7 secrets of successful remote IT teams